|
 |
 PRL - okres Polski Ludowej
Jako datę wyzwolenia Jutrosina spod okupacji hitlerowskiej, przyjmuje się dzień 22 stycznia 1945 roku. Już wcześniej ludność niemiecka stąd wyjechała. Do Jutrosina wkroczyła jednostka pancerna Armii Czerwonej i zajęła miasto bez walk, oddano jedynie kilka strzałów, które nie wyrządziły żadnych poważnych szkód. Żołnierze radzieccy spalili w Jutrosinie budynek w rynku A.Weigelta, niemieckiego sklepikarza. Po wyzwoleniu powołano komunistyczne władze miejskie - Gminną Radę Narodową. Później uruchomiono szkołę, a także zakłady pracy - tartak, gazownię, mleczarnię, betoniarnię, gminną spółdzielnię, kółko rolnicze. W okresie PRL-u zbudowano szereg nowych obiektów użyteczności publicznej - stadion sportowy, ośrodek kultury, ośrodek zdrowia, nową remizę strażacką, bloki mieszkalne. W tym czasie w Jutrosinie działały też partie polityczne głównie PZPR (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza) i PSL (Polskie Stronnictwo Ludowe). Jako datę kończącą okres Polski Ludowej można przyjąć 29 grudnia 1989 roku, dzień uchwalenia ustawy o zmianie Konstytucji PRL, w której m.in. zmieniono nazwę państwa na Rzeczpospolitą Polską. W maju 1990 roku wybrano nowe, demokratyczne władze samorządowe i rozpoczęły się czasy teraźniejsze.
|
 Rodzina Czartoryskich - Ostatni staropolski ślub
Czartoryscy przybyli w okolice Jutrosina w 1841 roku, kiedy książę Adam Czartoryski kupił folwark Wieki Bór. Byli oni wielkimi posiadaczami ziemskimi. Ich własnością były wsie Domaradzice, Dubinek, Pawłowo, Piskornia, Szymonki, Wielki Bór , później także Rogożewo i Sielec Stary. Gdy wybuchła II Wojna Światowa Czartoryscy ratowali się ucieczką na emigrację, głównie do Ameryki Południowej.
Po wojnie Czartoryscy, podobnie jak wszyscy polscy ziemianie, zostali wywłaszczeni, a ich dobra przeszły na własność państwa. Dopiero w 1991 roku, w wyniku ustawy państwowej, zamek w Starym Sielcu Czartoryskim zwrócono. Niestety okres wieloletniej, przymusowej emigracji spowodował, iż rodzina Czartoryskich, jak na razie, nie planuje ponownego osiedlenia się w Starym Sielcu.
|
 Okupacja hitlerowska
5 września 1939 roku Niemcy wkroczyli do Jutrosina. Miasto zostało opanowane bez walk. Okupant zlikwidował wszystkie polskie instytucje i organizacje społeczne, gospodarcze, kulturalne i sportowe. Zmieniono nazwę miasta na Orlahöh oraz usunięto wszystkie polskie napisy, nazwy ulic, sklepów i instytucji. Usunięto polskie władze z magistratu i szkół. Burmistrza Izydora Kaminiarz wywieziono do obozu w Oranienburgu, gdzie zginął. Wywieziono też siostry jadwiżanki. Podobny los mógł spotkać księdza Franciszka Dratwę, ale miejscowi Niemcy stanęli w jego obronie i pozostał on w kościele św. Elżbiety, gdzie sprawował posługę kapłańską aż do swojej śmierci w czerwcu 1941 roku, później Niemcy kościół zamknęli. W latach 1941 - 43 w Dubinie, Pawłowie i Nadstawem znajdowały się obozy pracy przymusowej dla Żydów, którzy mieszkali w nieludzkich warunkach i ciężko pracowali przy regulacji i oczyszczaniu rzeki Orli. Po likwidacji obozów Żydów wywieziono do Oświęcimia. W związku z prowadzoną przez okupanta polityką eksterminacji narodu polskiego wiele tutejszych rodzin wywłaszczono z mieszkań i gospodarstw oraz wywieziono do przymusowej pracy w głąb Niemiec.
|
 Lata międzywojenne
Z chwilą odzyskania niepodległości rozpoczął się szybki proces repolonizacji miasta. W szkołach rozpoczęto naukę w języku polskim. Powstało bardzo dużo organizacji społecznych. Ludność uczestniczyła tłumnie w różnych uroczystościach państwowych obchodzonych z okazji 3 Maja i 11 listopada. W dwudziestoleciu międzywojennym w Jutrosinie miały miejsce ważne wizyty dostojników państwowych i kościelnych. 20 lipca 1927 roku przyjechał do Jutrosina prezydent rzeczypospolitej Ignacy Mościcki. Natomiast z okazji 25-lecia zbudowania kościoła św. Elżbiety do Jutrosina przybył z wizytą prymas Polski August Hlond. W tym czasie zawiązało się w Jutrosinie Bractwo Kurkowe, działały też chóry "Lutnia" i "Chopin", powstała Ochotnicza Straż Pożarna, związała się spółdzielnia rolnicza, powstały banki. W latach 1926 - 1939 burmistrzem Jutrosina był Izydor Kaminiarz, człowiek bardzo oddany i głęboko zaangażowany w sprawy miasta. Na jego prośbę w roku 1933 sprowadzono do Jutrosina siostry jadwiżank, które założyły przedszkole dla dzieci tzw. ochronkę. Okres dwudziestolecia międzywojennego to czas wybuchu uczuć patriotycznych i wielkiego zaangażowania się ludności w sprawy społeczne. Ponieważ przez tereny gminy Jutrosin przebiegała granica państwowa z Niemcami, w Jutrosinie były także oddziały straży granicznej, które czynnie uczestniczyły w życiu miasta.
|
 Pod zaborem pruskim
W okresie zaborów Jutrosin i okolice należały do państwa pruskiego. Władzę w mieście przejęły urzędy pruskie. Natomiast posiadłości, domy i dobra ziemskie będące własnością Polaków pozostawiono w ich rękach. W Jutrosinie w tym czasie były czynne dwie szkoły katolicka i ewangelicka. Istniała również gmina żydowska. W roku 1882 władze pruskie dokonały przebudowy ratusza w Jutrosinie, który uzyskał wówczas dzisiejszy kształt. W 1888 roku wybudowano odcinek linii kolejowej przebiegającej przez Jutrosin, co spowodowało rozwój handlu i aktywizację gospodarczą na naszym terenie. W czasie zaborów działało wiele organizacji społecznych oraz instytucji dla ludności polskiej i niemieckiej. W 1908 roku konsekrowano nowy kościół katolicki św. Elżbiety w Jutrosinie, który ufundował książę Zdzisław Czartoryski. W roku 1910 uruchomiono gazownię w Jutrosinie. Kiedy wybuchła I wojna światowa wielu naszych mieszkańców zostało wcielonych do armii pruskiej. Ludność polska zaczęła mysleć o odrodzeniu się niepodległej Polski. Toteż gdy wybuchło Powstanie Wielkopolskie nasi mieszkańcy czynnie włączyli się do walk powstańczych. 11 listopada 1918 roku Polska odzyskała niepodległość, a Jutrosin stał się siedzibą pierwszych, polskich władz powiatu rawickiego.
|
 Czasy najdawniejsze
Historia Jutrosina, którą można odnaleźć w pisanych dokumentach sięga wczesnego średniowiecza. Jednak badania archeiologiczne wykazują, że okolice Jutrosina były zamieszkane od wielu tysiącleci. Najdawniejsze znaleziska pochodzą z epoki kamiennej (8.000 - 4500 lat p.n.e.). Najstarsza pisana wzmianka o Jutrosinie, jaką udało się dotąd odnaleźć jest dokument pochodzący z 15 lipca 1281 roku (fotokopia dokumentu zamieszczona obok).
Przez wieki na terenie ziemi jutrosińskiej istniało również miasto Dubin, którego dokumenty erekcyjne pochodzą z 1284 roku. Niestety Dubin został zdegradowany do roli gminy wiejskiej w 1895 roku.
|
|
|
|
